Een gewone chatbot
zonder kader
Antwoord meteen gegeven. De leerling heeft niets zelf gedaan.
AI-leerassistent · secundair onderwijs
De leerkracht zet het kader. De assistent denkt mee.
Leerkader helpt leerlingen naar het antwoord, in plaats van het voor te zeggen. Wat de assistent mag, bepaalt de leerkracht: per klas, per les, per opdracht.
Dezelfde vraag, twee assistenten
Een chatbot doet het werk. Leerkader laat de leerling denken.
Leerkader
oefenles fysicaGeef me gewoon het antwoord, alsjeblieft.
Ik geef je in deze les niet het eindantwoord. Je leerkracht wil dat je het zelf uitwerkt, en ik help je stap voor stap. Wat is er gegeven?
eindantwoord: nooit · gekozen door de leerkracht
Is het 4 + 3,55 = 7,55 N?
Het lijkt erop dat je de massa en de versnelling hebt opgeteld. Die hebben verschillende eenheden. Welke bewerking verbindt ze in de tweede wet van Newton?
denkfout herkend · hulp één stap hoger
Kun je de formule op internet opzoeken?
Zoeken op internet staat uit in deze les. Je leerkracht koos het cursusmateriaal als bron. [S1] De nettokracht is gelijk aan massa maal versnelling…
internet: uit · alleen cursusmateriaal
Ah, dus F = m · a = 4,0 · 3,55 = 14,2 N
Dat is juist, goed gedaan. Kun je in je eigen woorden uitleggen waarom deze aanpak werkt?
Zelf gevonden, en zelf uitgelegd.
Een gewone chatbot
zonder kader
Tekst kant-en-klaar. De leerling leerde niet argumenteren.
Leerkader
les actualiteitIk moet een betoog schrijven. Kun je bronnen zoeken over het smartphoneverbod op school?
Ik vond deze bronnen. Controleer elke bron voor je ze gebruikt: een nieuwsartikel [W1], een onderzoeksrapport [W2], een opinieblog [W3], leerlingen aan het woord [W4]. Welke bron is het betrouwbaarst, en waarom?
internet: zoeken aan · sociale media weggefilterd
Kun jij het betoog voor mij schrijven?
Ik schrijf de tekst niet voor jou: in deze opdracht schrijf je hem zelf. Ik help je hem stap voor stap op te bouwen. Wat is jouw standpunt?
schrijven voor de leerling: verboden · gekozen door de leerkracht
Een smartphoneverbod is goed, omdat leerlingen zich dan beter concentreren.
Goed, je bouwt aan je eigen tekst. Welke twee argumenten ondersteunen jouw standpunt, en uit welke bron komt elk argument?
Eigen standpunt, eigen tekst, gecontroleerde bronnen.
Rechts: echte gesprekken met ons prototype, licht ingekort. De kaders onder de antwoorden tonen welke instelling van de leerkracht de reactie bepaalde. Merk op: bij fysica stond internet uit, bij Nederlands aan. De leerkracht kiest per les.
Het probleem
Wie het antwoord krijgt, oefent niet.
Leerlingen gebruiken AI al bij hun huiswerk. Een chatbot geeft meteen het antwoord. Dat voelt als leren, maar het denkwerk deed de chatbot.
Onderzoekers lieten bijna 1000 leerlingen wiskunde oefenen, met en zonder chatbot.[1]
+48%beter tijdens het oefenen, met chatbot
−17%slechter op het examen, zonder chatbot
Makkelijker oefenen, minder geleerd.
Het onderzoek
Een eigen tutor werkt. Maar niemand kan het betalen.
In 1984 vergeleek onderwijsonderzoeker Benjamin Bloom leerlingen in een gewone klas met leerlingen die een persoonlijke tutor kregen. Het verschil was enorm.[2]
Bloom noemde dit het 2 sigma-probleem: het effect is groot, maar geen school kan elke leerling een eigen tutor geven.
Hoe verder naar rechts, hoe hoger de score. Naar Bloom (1984).
98%van de klas scoort lager dan de gemiddelde leerling met een tutor
90%van de leerlingen met een tutor haalt het niveau van de beste 20%
“…giving every student on the planet an artificially intelligent but amazing personal tutor.”
In 2023 gaf Sal Khan een bekende TED-talk over het onderzoek van Bloom. Zijn boodschap: AI kan elke leerling een persoonlijke tutor geven. Zo wordt het 2 sigma-probleem eindelijk betaalbaar.
Maar alleen met de juiste vangrails. Volgens Khan doet een goede AI-tutor vier dingen:
Hij zegt het antwoord niet voor.
Vraagt een leerling om het antwoord, dan zegt zijn tutor: “Ik ben je tutor. Wat denk je dat de volgende stap is?”
In LeerkaderDe leerkracht beslist of, en wanneer, het antwoord mag.
Hij ziet de denkfout.
Maakt een leerling een fout, dan zoekt de tutor waar het misliep en vraagt hij de leerling zijn redenering uit te leggen.
In LeerkaderLeerkader herkent denkfouten in elke tussenstap.
De leerkracht kijkt mee.
Elk gesprek is zichtbaar voor de leerkracht.
In LeerkaderBij elke reactie zie je ook waarom de assistent zo reageerde.
Het vraagt werk achter de schermen.
Een AI op een website zetten is niet genoeg. Pas met veel werk eromheen wordt het een goede tutor.
In LeerkaderDat werk is het kader. Dat is wat Leerkader bouwt.
De oplossing
Jij zet het kader. De assistent werkt erbinnen.
Het taalmodel is vervangbaar. Wat Leerkader maakt, is het kader eromheen: welke bronnen, welke hulp, welke grenzen. De leerkracht legt dat vast. De assistent werkt erbinnen, voor elke leerling apart.
nooit · na pogingen · toegestaan
Het antwoord
Mag de assistent ooit de volledige oplossing geven? En zo ja, pas na hoeveel echte pogingen?
cursus · woordenlijst · geen antwoordsleutel
De bronnen
De assistent legt uit vanuit jouw cursusmateriaal en verwijst ernaar.
uit · zoeken · alleen goedgekeurde sites
Het internet
Standaard uit. Jij kiest of en waar er gezocht mag worden, bijvoorbeeld in een les over de actualiteit.
Hulp in kleine stappen
- 0Eerst zelf“Wat is je eerste stap?”
- 1Richtvraag“Wat is er gegeven?”
- 2Denkhint“Welke wet verbindt kracht en massa?”
- 3Deelstap“F = m · a. Wat is m?”
- 4Tussenstap“Vul in en reken zelf uit.”
- 5Volledige uitlegAlleen als jij het toelaat.
School›Klas›Vak›Les›Opdracht›Leerling
De strengste regel wint. Een leerling kan het kader nooit ruimer maken.
Elke reactie uitlegbaar
Je ziet welke instelling het antwoord bepaalde.
Juist of fout is geen gok
Leerkader controleert met jouw oplossing.
Geen namen naar de AI
De AI weet niet wie de leerling is.
Blijft de leerkracht nodig? Ja.
Leerkader
- begeleidt bij het oefenen
- herkent denkfouten
- volgt jouw regels
De leerkracht
- ontwerpt de les
- motiveert en geeft betekenis
- bepaalt het kader
Wat Leerkader brengt
Beter voor leerlingen. Lichter voor leerkrachten.
Elke leerling een tutor
Niet alleen wie bijles kan betalen.
Meer handen in de klas
Hulp zodra een leerling vastzit.
Differentiatie vanzelf
Verdieping of kleinere stappen, per leerling.
Leren zonder afleiding
Een tablet met alleen Leerkader.
Zie waar de klas vastloopt
Plan je les op wat echt moeilijk was.
Gerust voor ouders
Veilige AI, binnen de grenzen van de school.
Sommige van deze mogelijkheden bouwen we nog, samen met onze testleerkrachten.
Werkend prototype · wiskunde, fysica, Nederlands
Word testleerkracht
Probeer Leerkader in je eigen klas. Jouw ervaring bepaalt wat we bouwen.
- Jij stelt het kader in voor één klas.
- Je leerlingen oefenen ermee, jij kijkt mee.
- Samen meten we of ze er meer van leren.
Vraag vroege toegang
Twee minuten. Niets over je leerlingen.
Bronnen
- Bastani, H. e.a. (2025). Generative AI without guardrails can harm learning. PNAS, 122(26). doi.org/10.1073/pnas.2422633122
- Bloom, B. S. (1984). The 2 Sigma Problem. Educational Researcher, 13(6), 4–16.
- Khan, S. (2023). How AI could save (not destroy) education. TED. ted.com